LeMonde International

Konseya Neteweyî ya Derbasbûnê (CNT), a ku weke deshilata navendî ya Libyayê tevdigere, ji alîyê gel ve zêde nayê qebûl kirin. Konseya ku ne xwedîya rewatîya rêvebirina tevgera hilweşandina dîktatorîyê ye, ti hêza wê ya çekan jî tine, vê gavê çek hemû di destên mîlîsan de ne. Ji nû ve avakirina dewleteke hiqûqê bi mîlîtarîzasyona civakê, bi çeperên nasnameyên eşîrî û olî û herwiha bi desttêwerdanên hêzên bîyanî re rû bi rû dimîne.

Çi dibe gava stargeha herî ewle jî xwe di nav tofanê de lerzokî dibîne? Çarşem 23yê mijdarê, sermayedaran bi dana deynekî alman ê xezebeke nedîtî, hêrsa xwe dîyar kir. Bi ketina nav davika wan, bazara ku tedbîrên tund dixwest, êdî ji alozîyê dikeve gumanê. Li hember van dek û dolaban, hewl didin bersivê bidin ”lûtkeyên” ku pir zêdebûna wan bi kêrî tutiştî nayên.

Wexta ku di bin giranîya hêzên bazarê de û bigewdebûna jeopolîtîk qidûma dewlet-neteweyan li bin giraniya hêzên bazarê û dîsa li demeke bigewdebûna jeopolîtîk ya ji piştî şer mîras maye, qidûma dewletên neteweyî dişkên, rêvebir xeyala aramîyê dikin. Hal bû ku formên hikûmetên li şûna împaratoran bi cih bûyî, bi berxwedana xwe ya hilpekînî ya dîrokê, bi vezelînîya xwe, bi kapasîteya xwe ya lihevgihandina sêniyên cihêreng, pir balê dikşînin. Gelo ma êdî ew ê karibin çi fêrî me bikin?

Di dema pêşbazîyeke hunera sporên şer de ku di televîzyonê de zindî dihat weşandin, serokwezîr Vladimir Putin ê tê de cih digirt, hat şermezar kirin. Namzedîya wî ya ji bo hilbijartina serokatîyê ya adara 2012ê reşbînî li nav welatîyên rûs belav kir, û bû sedemê bigewdebûna pirsên li ser paşeroj û nasnameya welêt, ku ev yek dikare di hilbijartinên giştî yên vê mehê de jî li dijî partiya wî bê bi kar anîn.”

Andreï Kourkov, nivîskarê herî navdar ê hevdem ê ukraynî ye li dinyayê, lê belê ew bi rûsî dinivîse. Di romanên wî de penguenên noyrastênîk (kesê rayên hêrsa wî lawaz) û vîzyonên nementiqî hene, lê belê mijara wan timî pirsgirêkên siyasî ne. Andreï Kourkov mîrasgirekî Gogol e: dema ku realîte bi rastî sosret û sosirmet be, hingê ya ku wê rastiyê nîşan bide fantezî ye.

Hejmarên navdar ên ji alîyê dezgehên sondajê ve li hukûmeta îtalî hatine mal kirin, yan ji alîyê komîserê berê yê ewropî Mario Montî ve tê bi rê ve birin, dihêlin ku di çarçoveya plana kemerşidandinê de tedbîrên zêde dijwar li ser welêt bên ferz kirin. Silvio Berlusconî neçar ma dev ji wezîfê berde; lê belê dîsa jî wî dê mohreke kûr li civakê xistibe.